Những dấu hiệu và thời điểm thay dầu để xe luôn vận hành bền bỉ.
Dầu động cơ là thứ mà hầu hết chủ xe đều biết phải thay, nhưng ít ai trả lời chắc chắn được câu hỏi "thay lúc nào thì vừa". Có người cứ đúng năm nghìn cây số là ghé gara dù xe nằm nhà cả tháng, có người lại để tới khi đèn báo áp suất dầu nhấp nháy mới giật mình. Cả hai cách đều chưa ổn. Bài viết này đi từ cách dầu làm việc bên trong máy, tới các mốc thời gian, rồi tới những dấu hiệu bạn tự quan sát được tại nhà, để mỗi lần thay dầu là một quyết định có lý do chứ không phải thói quen.
Nhiều người nghĩ dầu chỉ để bôi trơn. Thực ra nó gánh cùng lúc bốn việc. Thứ nhất là tạo một lớp màng mỏng ngăn kim loại chạm kim loại giữa piston và xi lanh, giữa trục khuỷu và bạc lót. Thứ hai là mang nhiệt ra khỏi những vùng nóng nhất mà nước làm mát không chạm tới được, như mặt dưới đỉnh piston. Thứ ba là giữ cặn muội than, mạt kim loại lơ lửng để lọc dầu giữ lại. Thứ tư là chống gỉ cho các chi tiết khi xe để lâu không chạy.
Mỗi việc trong số đó đều làm dầu hao mòn theo một cách khác nhau. Nhiệt độ cao làm dầu bị ô xy hóa, đặc dần và sẫm màu. Muội than và hơi nhiên liệu lọt xuống các-te làm loãng dầu. Phụ gia tẩy rửa thì cạn dần sau mỗi lần hút cặn. Vì vậy dầu không "hết hạn" vào một ngày cố định mà xuống cấp theo cách bạn sử dụng xe.
Sổ tay hướng dẫn của hãng luôn ghi hai mốc: một mốc quãng đường và một mốc thời gian. Nguyên tắc đơn giản là mốc nào tới trước thì thay theo mốc đó. Với phần lớn xe con chạy xăng dùng dầu tổng hợp, khoảng thay phổ biến nằm trong vùng từ năm nghìn tới mười nghìn cây số, hoặc sáu tháng tới một năm. Con số chính xác cho chiếc xe của bạn nằm trong sổ bảo hành, và đó luôn là thứ nên đọc đầu tiên.
Điều ít người để ý là hãng còn ghi thêm một dòng nhỏ về "điều kiện vận hành khắc nghiệt". Định nghĩa của dòng này thường gồm: chạy quãng ngắn dưới mười cây số liên tục, dừng chờ lâu trong kẹt xe, chạy nơi nhiều bụi, kéo tải nặng hoặc thời tiết nóng. Nếu bạn đi làm hằng ngày qua Xa lộ Hà Nội, vòng xoay Thủ Đức hay cầu Sài Gòn giờ cao điểm, chiếc xe của bạn gần như chắc chắn thuộc nhóm này. Khi đó khoảng thay nên rút ngắn lại, thường còn khoảng hai phần ba so với mốc tiêu chuẩn.
Khi xe đứng yên với máy nổ, quạt két nước phải gánh toàn bộ việc tản nhiệt, nhiệt độ dầu dao động liên tục. Đồng hồ công-tơ-mét không tăng nhưng giờ máy chạy thì vẫn tăng. Một chiếc xe chạy ba nghìn cây số trong phố có thể đã có số giờ máy nổ tương đương một chiếc chạy sáu nghìn cây số trên cao tốc.
Trường hợp ngược lại cũng hay gặp: xe gia đình chỉ chạy cuối tuần, một năm chưa tới bốn nghìn cây số. Chủ xe thường nghĩ chưa đủ số thì chưa cần thay. Thực tế dầu vẫn hút ẩm từ không khí, phụ gia vẫn phân hủy theo thời gian, và những chuyến đi ngắn khiến máy không bao giờ đủ nóng để hơi nước trong các-te bay đi. Với những xe như vậy, mốc thời gian mới là mốc quyết định.
Bạn không cần dụng cụ gì đặc biệt, chỉ cần một miếng khăn giấy trắng và đỗ xe trên mặt phẳng. Tắt máy, chờ khoảng năm đến mười phút để dầu chảy hết về các-te. Rút que thăm dầu, lau sạch, cắm lại hết cỡ rồi rút ra lần nữa để đọc.
Nên kiểm tra mỗi tháng một lần hoặc trước mỗi chuyến đi xa để biết máy có đang "ăn dầu" hay không.
Ngoài que thăm dầu, chính cảm giác lái cũng cho bạn manh mối. Không dấu hiệu nào dưới đây đứng riêng lẻ để kết luận chắc chắn, nhưng khi gặp hai ba dấu hiệu cùng lúc thì nên sắp xếp thay dầu sớm.
Buổi sáng khi máy nguội, dầu cần vài giây để bơm lên đầu máy. Dầu đã xuống cấp, đặc hoặc quá loãng sẽ làm khoảng thời gian này dài ra, bạn nghe tiếng lách cách từ cò mổ hoặc tiếng máy "khô" hơn bình thường trong vài giây đầu.
Đèn hình bình dầu màu đỏ trên bảng đồng hồ không phải đèn nhắc thay dầu, mà là đèn báo áp suất dầu thấp. Nếu đèn này sáng khi xe đang chạy, hãy tấp vào lề an toàn và tắt máy càng sớm càng tốt. Chạy tiếp vài cây số trong tình trạng mất áp suất dầu có thể làm hỏng bạc lót và trục khuỷu, chi phí sửa lớn hơn nhiều lần một lần thay dầu.
Khói màu xanh xám ở ống xả, nhất là lúc vừa nổ máy, cho thấy dầu đang bị đốt trong buồng đốt. Mùi dầu khét bốc lên từ khoang máy thường do dầu rò rỉ nhỏ giọt lên cổ góp xả. Cả hai đều không chỉ là chuyện thay dầu mà cần kiểm tra gioăng, phớt và xéc măng.
Câu trả lời ngắn gọn là nên thay, ít nhất là cách một lần thay một lần, và tốt nhất là mỗi lần. Lọc dầu chứa lại toàn bộ cặn bẩn mà dầu cũ đã gom được. Đổ dầu mới vào mà giữ lọc cũ cũng giống như tắm xong lại mặc bộ quần áo cũ. Lọc dầu bị nghẹt còn có van an toàn tự mở cho dầu đi tắt qua, nghĩa là dầu chưa lọc vẫn chạy khắp máy mà bạn không hề biết.
Tại Garage Minh Long, mỗi lần thay dầu kỹ thuật viên đều xem tình trạng gioăng nắp lọc và ốc xả các-te. Ốc xả bị toét ren hoặc gioăng đồng bị dẹt là nguyên nhân phổ biến của những vệt dầu loang dưới gầm xe sau vài tuần.
So với chi phí đại tu một động cơ, tiền thay dầu và lọc dầu trong nhiều năm vẫn là con số nhỏ. Điều quan trọng không nằm ở loại dầu đắt nhất, mà ở việc thay đúng thời điểm và để ý những thay đổi nhỏ của chiếc xe. Hãy ghi lại mỗi lần thay: ngày, số km, loại dầu, có thay lọc hay không.
Nếu bạn chưa chắc xe mình đang ở mốc nào, có thể ghé một trong hai chi nhánh của Garage Minh Long tại Thủ Đức để kỹ thuật viên kiểm tra nhanh mức dầu, tình trạng lọc và đọc lịch sử bảo dưỡng giúp bạn. Việc kiểm tra chỉ mất vài phút và giúp bạn lên lịch cho lần thay tiếp theo một cách chủ động.
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên!
Hướng dẫn kiểm tra lốp xe giúp bạn an toàn hơn trên mọi hành trình.
Giữ không khí trong lành và tiết kiệm nhiên liệu khi sử dụng điều hòa đúng cách.
Nắng gắt, mưa axit, nhựa cây và phân chim là những thứ âm thầm làm xỉn lớp sơn. Đây là cách giữ sơn xe bền màu quanh năm.
Tiếng kêu, bàn đạp lún sâu hay vô lăng rung khi phanh đều là lời nhắc. Kiểm tra phanh trước khi lên đèo, xuống biển cho yên tâm.
